2026
Ze względu na okoliczności siły wyższej związane z soją w 2025 roku, prognoza powierzchni zasiewów w tym roku może zmniejszyć się do poziomu 2023 roku — do 1,8 mln ha. Jednak niesprzyjające warunki pogodowe, niskie temperatury, skorupa lodowa mogą doprowadzić do przesiewu ozimin roślinami jarymi — jako wariant, soją. Ale to pokaże wiosna.
Najbardziej dochodowymi roślinami na Ukrainie pozostają słonecznik, kukurydza, soja i rzepak — ich dochodowość może przekraczać 40-50%. Dla rolników stabilność produkcji określa nie tylko cena, ale i możliwość szybkiej sprzedaży produkcji. Soja jest liderem pod względem popytu w przetwórstwie i eksporcie i tym samym ma od razu dwa kierunki zbytu, co czyni ją atrakcyjną do uprawy.
Mniejsze powierzchnie, opóźnienie w zbiorze: cechy uprawy soi w ubiegłym sezonie
W ubiegłym roku, według informacji Państwowej Służby Statystyki Ukrainy, soją obsiano 2,08 mln ha, co jest o 24% mniej w porównaniu z 2024 rokiem.
Menedżer ds. rozwoju agrotechnologii w regionie centralnym firmy LNZ Group Serhij Iwaniuk opowiada, że warunki pogodowe 2025 roku ogólnie w kraju nie były zbyt sprzyjające dla wzrostu i rozwoju rośliny.
"Pierwsza połowa wegetacji charakteryzowała się obniżonym reżimem temperaturowym, co doprowadziło do opóźnienia wzrostu i rozwoju roślin do 14-16 dni, a to strata energii wzrostu i obniżenie potencjału produktywności. Jednocześnie prześledzono zmniejszenie elementów plonotwórczych w dolnych piętrach roślin — 1-3 międzywęźlach liścia trójlistkowego (zwłaszcza odmian grup średnio dojrzałych i średnio późnych). Dalej warunki pogodowe były bardziej sprzyjające dla formowania elementów plonotwórczych, zwłaszcza w regionach północno-zachodnich Ukrainy. Faktycznie, znaczna ilość strąków była skupiona w średnim i górnym piętrze roślin."
Na dojrzewanie soi przypadły przeciągające się deszcze, które doprowadziły do późnego zbioru. Tak, na 21 listopada 2025 roku zebrano plon z 96% (1 989,0 tys. ha) powierzchni zasiewów pod tą rośliną, co wyniosło 4 722,9 tys. t.
Według obserwacji LNZ Group, w 2025 roku największy średni plon odnotowano w:
- obwodzie iwanofrankiwskim — 3,2 t/ha;
- tarnopolskim, lwowskim — 2,9 t/ha;
- chmielnickim — 2,8 t/ha.
Soja rozszerzyła zasięg, ale stała się bardziej zależna od wilgoci
W LNZ Group odnotowują, że ze względu na zmianę warunków klimatycznych na Ukrainie w ostatnim dziesięcioleciu pas sojowy przesunął się o 220 km szerokości geograficznej na północ.
Jeśli wcześniej obwód kirowohradzki był gwarantowaną strefą uprawy soi, to dziś wchodzi do strefy ryzyka uprawy stabilnie wysokich plonów. Obwody czerkaski i winnicki stały się mało sprzyjające dla produkcji soi. A w obwodach odeskim, mikołajowskim, chersońskim, zaporoskim, kirowohradzkim, dniepropetrowskim przy niesprzyjających warunkach zaopatrzenia w wilgoć plon był na poziomie 1 t/ha, a to i mniej, co czyni uprawę deficytową (tabela).
Soja jest rośliną klimatu monsunowego i wymaga ciepła i wilgoci. Według Serhija Iwaniuka, dla ujawnienia genetycznego potencjału produktywności wymaga średnio około 4,5 tys. metrów sześciennych wody na hektar.
"Maksymalne zużycie wilgoci soi przypada na formowanie organów generatywnych. Przy deficycie wilgoci w okresie zakładania elementów plonotwórczych zmniejsza się ich liczba, podczas gdy w czasie nalewu nasion zmniejsza się ich wielkość, co prowadzi do niedoboru plonu. Te okresy są krytyczne dla formowania plonu soi pod względem zaopatrzenia w wilgoć."
Dla pewnego zmniejszenia wpływu niesprzyjających warunków zaopatrzenia w wilgoć specjalista radzi rolnikom rozpatrywać odmiany o podwyższonym poziomie produktywności, które należą do różnych grup dojrzałości.
Choroby i szkodniki: soja wymaga minimum dwukrotnego wnoszenia fungicydów
W LNZ Group opowiadają, że w warunkach okresu wegetacyjnego 2025 roku na soi w pierwszej połowie wegetacji odnotowano mączniaka rzekomego, dalej — septoriozę, więdnięcie fuzaryjne, zarazę ogniową, purpurową cerkosporiozę i zgniliznę twardzikową (białą zgniliznę).
Według menedżera firmy, przy zwiększeniu powierzchni zasiewów soi na Ukrainie z nasyceniem płodozmianu tą rośliną należy rozpatrywać nie mniej niż dwukrotne wnoszenie fungicydów.
"Należy też uwzględnić, że wnoszenie fungicydów profilaktycznie ma większą efektywność ekonomiczną w porównaniu z drogimi „leczniczymi" fungicydami. Przy tym należy rozpatrywać zasadność tej czy innej substancji czynnej odpowiednio do sprawców chorób, rozumienie prewencyjnego wnoszenia, a wtedy już zważać na cenę produktu, ponieważ tani produkt może być skuteczny."
Dodaje, że jakościowe zachowanie kształtującego się plonu obserwowano przy schemacie dwukrotnego wnoszenia fungicydu na przykładzie produktów od DEFENDA:
- pierwsze wniesienie — Ultralin (cymoksanil, 300 g/kg + azoksystrobina, 250 g/kg) 0,5 kg/ha i drugie wniesienie — Dot (cyprokonazol, 80 g/l + propikonazol, 250 g/l) 0,5 l/ha + Salto (tiofanat metylu, 500 g/l) 1,0 l/ha;
- dobrze się sprawdziły na pierwsze wniesienie inne produkty z substancją czynną azoksystrobina — to Split Duo (difenokonazol, 125 g/l + azoksystrobina, 125 g/l) 0,8-1,0 l/ha.
Specjalista odnotowuje, że 2025 rok był specyficzny pod względem obecności szkodników, mianowicie: pojedynczo, ale nie masowo — przędziorek, prawie brak rusałki osetnika, jednak rozpowszechnione były motyle, błyszczka jarzynówka, motyl łąkowy, omacnica akacjowa, strąkówka soi i słonecznica orężówka.
Ze względu na sytuację, trzeba było dodatkowo wnieść Kairos (flubendiamid, 480 g/l) 0,15 l/ha + Cyrkul (lambda-cyhalotryna, 50 g/l) 0,2 l/ha + Super Macho 50 ml/100 l roztworu roboczego. Odnotowano również porażenie przez tantniś krzyżowiaczek, zwłaszcza tam, gdzie występował samosiew rzepaku, przechodził on na soję. W tym przypadku niektórzy producenci soi rozpatrywali Prosens (benzoesan emamektyny, 100 g/kg) 0,25 g/ha.
Wcześniej, w czasie, wnoszono Octant Turbo (tiametoksam, 141 g/l + lambda-cyhalotryna, 106 g/l) 0,25 l/ha + Super Macho 50 ml/100 l roztworu roboczego.
Źródło: agroportal.ua
